Nietolerancja histaminy. Jakie są objawy? Co jeść, a czego unikać?

Sylwester Kłos · 30.06.2020

Nietolerancja histaminy to bardzo częsta dolegliwość, jednak w niewielu przypadkach zostaje prawidłowo zdiagnozowana. Sprawdź, czy ten problem dotyczy także Ciebie i jak sobie z nim radzić.

Czym jest histamina?

Histamina to substancja należąca do amin biogennych. Jest to grupa związków, które powstają w żywności w wyniku dekarboksylacji wolnych aminokwasów przy udziale bakterii.

Histamina jest także produkowana endogennie w organizmie człowieka. Wydzielają i magazynują ją komórki tuczne, bazofile, enterocyty, komórki błony śluzowej żołądka oraz swoiste neurony.

Histamina jest mediatorem stanu zapalnego i odpowiada przede wszystkim za reakcję alergiczną. Substancja ta usprawnia także przepływ krwi, perystaltykę jelit, regulację apetytu oraz skupienie uwagi.

Organizm ludzki ma zdolność metabolizowania amin biogennych dzięki obecności enzymów – aminooksydaz. Jednakże, gdy dochodzi do niedoboru bądź zbyt niskiej aktywności enzymu, lub w spożywanym przez nas pokarmie jest nadmiar amin, dochodzi do upośledzenia metabolizmu tych związków.

Jakie są objawy nietolerancji histaminy?

Gdy cierpimy na wrodzony lub nabyty niedobór enzymów diaminooksydaza i/lub N- metylotransferaza histaminy, a we krwi wzrasta poziom histaminy, organizm ma problem z usuwaniem jej nadmiaru, co manifestuje się niepożądanymi objawami, takimi jak:

• łzawienie oczu
• katar, kichanie
• wysypka, zaczerwienienie i świąd sk��ry
• pieczenie warg, języka
• suchość w jamie ustnej
• duszności, kaszel, astma
• nudności, biegunki
• spadek ciśnienia tętniczego
• palpitacje serca
• nadpotliwość
• problemy ze snem
• słaba tolerancja alkoholu
• ból głowy, migrena

Według badań naukowch, aż 87% osób, u których występują migreny, ma obniżony poziom diaminooksydazy (Izquierdo-Casas, 2017).

Objawy zazwyczaj pojawiają się po ok. 10-30 minutach od spożycia produktu i ustępują po 6-8 godzinach.

Przyczyny nietolerancji histaminy

Nietolerancja histaminy to złożony problem. Do głównych czynników należą:

• Duży nadmiar histaminy w diecie (m.in. nadużywanie alkoholu)
• Dysbioza jelitowa
• Nadużywanie antybiotyków, NLPZ
• Niedobory witamin, składników mineralnych i aminokwasów: witamin z grupy B, witaminy C, cynku, miedzi, metioniny
• Zaburzenia metylacji (mutacje genów enzymów MTHFR, DAO, MAO)
• Zaburzenia hormonalne (nadmiar estrogenów)
• Przewlekłe infekcje
• Długotrwały stres
• Ekspozycja na toksyczne substancje w środowisku

Diagnostyka

Rozpoznanie nietolerancji histaminy nie jest łatwe. Najczęściej jest ona mylona z alergiami pokarmowymi. Diagnostyka nietolerancji histaminy powinna rozpocząć się w momencie, gdy testy alergiczne są całkowicie ujemne, a mimo to wciąż utrzymują się objawy typowe dla alergii.

Najbardziej miarodajnym testem jest oznaczenie aktywności enzymu DAO we krwi. Nietolerancja histaminy jest wysoce prawdopodobna u pacjentów z DAO na poziomie 3 U/mL, nieco mniej prawdopodobna u pacjentów z aktywnością 10 U/mL, i niezbyt prawdopodobna jeśli DAO wynosi > 10 U/mL.

Jeśli badanie wykaże niewystarczającą aktywność diaminooksydazy, można rozważyć dalszą diagnostykę:

• badanie poziomu witaminy B6 i miedzi w surowicy, które są kofaktorem DAO
• badanie poziomu cynku w surowicy (cynk ogranicza aktywność histaminy).

Produkty przeciwwskazane

Należy wyeliminować z diety nie tylko produkty, które są źródłem histaminy, ale także te, które powodują jej wyrzut w organizmie. Są to przede wszystkim: produkty wysokoprzetworzone, nadpsute (nieświeże), fermentowane (kiszonki, sery dojrzewające, sos sojowy), puszkowane (konserwy), wędzone (wędliny), fast-foody, przyprawy zawierające glutaminian sodu.

Jeśli chodzi o napoje, najbardziej problematyczna jest kofeina i alkohol, zwłaszcza wino. Spośród owoców najwięcej histaminy zawierają cytrusy, truskawki, awokado. Z warzyw: kiszonki, pomidory i szpinak. Kakao i czekolada również znajdują się na czerwonej liście.

Produkty zalecane

Jeśli masz lub podejrzewasz u siebie nietolerancję histaminy, twoja dieta powinna bazować na świeżych i niskoprzetworzonych produktach. Spożywaj 5 porcji warzyw dziennie (jednak uważaj na kiszonki!). Owoce od 1 do 3 porcji dziennie także są zalecane (uwaga na truskawki i cytrusy).

Jako źródło białka wybieraj jaja od kur z wolnego wybiegu, ryby takie jak dorsz, mintaj, morszczuk, pstrąg oraz białe mięso (tylko świeże).

Źródłem węglowodanów mogą być niektóre zboża i pseudozboża: amarantus, gryka, proso, owies, ryż, komosa ryżowa oraz napoje roślinne np. ryżowy, kokosowy, migdałowy, owsiany.

Nie zapominaj o zdrowych tłuszczach takich jak: olej z wiesiołka, olej lniany, olej rydzowy, olej kokosowy oraz dozwolone orzechy, nasiona i pestki.

Bardzo ważne jest także, by się nawadniać. Zalecana ilość wody to 30 ml/ kg masy ciała.

Suplementacja

Podstawowym suplementem, który dość szybko przynosi ulgę jest enzym diaminooksydaza. Należy jednak pamiętać, że aktywność DAO wymaga obecności witaminy B6 i miedzi, dlatego trzeba rozważyć także suplementację tych składników, jeśli brakuje ich w diecie.

NNKT omega-3 działają przeciwzapalnie i poprawiają integralność błon komórkowych. Jak wiadomo ryby morskie są świetnym źródłem kwasów omega-3 (EPA i DHA), ale niestety mają także wysoką zawartość amin biogennych. Z tego względu należy suplementować kwasy EPA i DHA w ilości ok. 1000-2000 mg/dobę.

Fosfatydylocholina także stabilizuje błony komórkowe, a dodatkowo usprawnia procesy metylacyjne.

Kolejnym ważnym składnikiem jest witamina C. Działa ona nie tylko przeciwzapalnie, ale także przeciwalergicznie i wspiera działanie DAO. Kwercetyna i rutyna wykazują synergię w stosunku do witaminy C.

Aby wesprzeć jelita i przywrócić równowagę mikrobiomu, warto wprowadzić kwas masłowy (Debutir) oraz probiotyki. Zalecane szczepy to: Bifidobacterium infantis, Bifidobacterium longum, Lactobacillus plantarum, Lactobacillus rhamnosus GG.

Pomocna może być także pokrzywa oraz suplementy działające przeciwzapalnie takie jak forskolina, astragalus, Reishi.

Co jeszcze może pomóc?

Standardowo, należy zadbać o efektywny sen, regenerację i relaksację. Ale warto też wyeliminować źródła alergenów, a więc kurz, roztocza, pleśnie, smog, spaliny. Zainwestuj w dobry filtr powietrza lub posadź rośliny, które mają właściwości oczyszczające powietrze. Sprzątaj regularnie, ale nie stosuj drażniących środów chemicznych. Postaw na ekologiczne środki do sprzątania, które możesz zrobić samodzielnie tanim kosztem.

Podsumowanie

Nietolerancja histaminy to problematyczna dolegliwość, którą niestety nie jest łatwo zdiagnozować. Warto prowadzić dzienniczek żywieniowy i zapisywać po jakich produktach czujesz się źle. Wprowadzenie diety eliminacyjnej, najlepiej pod opieką dietetyka, oraz odpowiedniej suplementacji powinno rozwiązać problem.

FAQ - najczęściej zadawane pytania