Czy witamina B12 nasila trądzik? Zaskakujące fakty!
Wiktoria Kłos · 27.03.2023
Z badań wynika, że witamina B12 może nasilać objawy trądziku, a niekiedy wręcz go wywoływać. Suplementacja ogółem może pomóc w poprawie wielu aspektów zdrowotnych, ale jak widać, może też zaszkodzić. Wszystko zależy od prawidłowego doboru suplementów z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb.
Witamina B12 może powodować trądzik!
A dużo na ten temat rozjaśnia nam publikacja Dezhi Kang i wsp. z 2015 roku. W badaniu postawiono hipotezę, że witamina B12 gospodarza moduluje aktywność mikroflory skóry i odgrywa rolę w patogenezie trądziku. By ją sprawdzić, przeanalizowano mikrobiotę skóry u zdrowych osób suplementujących witaminę B12.
Słowo wstępu o trądziku
Na początek przypomnijmy sobie, że trądzik pospolity to choroba skóry, która wiąże się ze stanami zapalnymi w obrębie mieszków włosowo-łojowych, nasiloną produkcją sebum i zwiększoną keratynizacją owych mieszków. To wszystko wynika m.in. z połączenia działania androgenów (‘męskich’ hormonów) i obecnej na skórze bakterii Propionibacterium acnes (w 2016 przemianowanej na Cutibacterium acnes).
Do niedawna zastanawiające było, że P. acnes jest dominującą bakterią w mikrobiomie skóry zarówno ludzi zmagających si�� z trądzikiem, jak i bez chorób skórnych. Co sprawia, że u jednych bakteria powoduje trądzik, a u innych nie wyrządza żadnej szkody? To badanie pomogło rozwiązać zagadkę.
Co wiemy z badania?
W toku badania pobierano próbki mieszków włosowych ze skóry nosa od kilku osób z trądzikiem i kilku osób zdrowych. W pobranych próbkach sprawdzano ekspresję genów bakterii, które były tam obecne. Choć w próbkach były różne bakterie, to P. acnes dominowały i miały największą zmienność transkrypcyjną. Badacze skupiali zatem uwagę głównie na tym gatunku. Ogólnie rzecz biorąc, sam fakt obecności bakterii P. acnes w skórze nie determinuje ryzyka trądziku, a znacznie ważniejsza jest aktywność metaboliczna tych bakterii. Jedną z głównych różnic w aktywności bakterii pomiędzy próbkami, była mniejsza zdolność produkcji witaminy B12 przez bakterie w skórze trądzikowej.
Zmiany po włączeniu suplementacji u osób zdrowych
Interwencją w tym badaniu było podanie uczestnikom (zdrowym, bez trądziku) witaminy B12 pod postacią 1 mg hydroksykobalaminy w formie zastrzyku domięśniowego. Takie zastrzyki podnoszą poziom witaminy B12 kilkukrotnie na przynajmniej 2 tygodnie. Próbki ze skóry nosa pobierano uczestnikom 3 razy: bezpośrednio przed zastrzykiem, 2 dni po zastrzyku i 14 dni po zastrzyku.
Po 14 dniach od zastrzyku zauważono, że bakterie znacznie zahamowały swoje transkrypcyjne zdolności do własnej biosyntezy witaminy B12, upodabniając się aktywnością do bakterii osób z trądzikiem. Aktywowało się także kilka innych genów, produkujących enzymy metaboliczne i czynnik wirulencji (czyli zdolności patogenów do wywoływania infekcji). Sam fakt zahamowania produkcji B12 przez bakterie brzmi niegroźnie. Ważniejsze jest jednak to, że u P. acnes poziom syntezy B12 jest odwrotnie skorelowany z syntezą porfiryn. Tak więc gdy produkcja B12 spada, to wydzielanie prozapalnych porfiryn się nasila. Dzieje się tak, gdyż do obu procesów zużywany jest ten sam substrat - l-glutaminian. Porfiryny oddziałują z tlenem cząsteczkowym, generują wolne rodniki uszkadzające sąsiednie keratynocyty i stymulują w nich produkcję mediatorów stanu zapalnego.
W toku powyższego badania u jednego z uczestników trądzik rozwinął się już po 1 tygodniu suplementacji witaminą B12! Było to dość niespodziewane, ale wymownie potwierdziło założenia badania.
Badanie to pokazuje, że w przypadku trądziku na jego przebieg i nasilenie wpływa nie tylko to, co dzieje się w obrębie skóry, ale i czynniki bardziej wewnętrzne, takie jak składniki diety. Jest to też jedno z wielu potwierdzeń teorii o ścisłej, symbiotycznej współpracy pomiędzy organizmem człowieka a zamieszkującymi go mikroorganizmami.
Dlaczego B12 przy trądziku może szkodzić?
Podsumujmy sobie najważniejsze wnioski.
- Zwiększona podaż witaminy B12 zmienia aktywność metaboliczną i „aktywuje” bakterie żyjące w skórze.
- Bakterie przestają produkować własną B12, dzięki czemu mają większą zdolność do produkcji prozapalnych porfiryn.
- Porfiryny uszkadzają keratynocyty i nasilają stan zapalny prowadzący do trądziku.
- Witamina B12 nie tylko nasila, ale może wręcz wywołać trądzik w bardzo krótkim czasie.
- Jeśli masz trądzik, to witaminę B12 należy suplementować tylko, gdy są ku temu wskazania i w najmniejszych skutecznych dawkach.
Suplementy z witaminą B12 mają dużą rozpiętość dawek
W różnych przypadkach sprawdzają się różne dawki witamin. Dobór dawki trzeba uzależniać od potrzeb: czy ma być to profilaktyczne uzupełnienie diety, uzupełnienie zdiagnozowanego niedoboru, czy terapeutyczne stosowanie w konkretnych zaburzeniach. I tak w przypadku witaminy B12 na polskim rynku zakupić możemy takie preparaty, które mają 2,5 mcg, czyli 100% zalecanego dziennego spożycia, ale i takie z 1000 mcg, czyli… 40000% ZDS!
Nie oszukujmy się – nawet gdy w krótkim czasie po włączeniu suplementacji B12 pojawi się trądzik, to niewiele osób połączy ze sobą te dwa fakty. Wpływ jednej z najważniejszych dla człowieka witamin na rozwój problemów skórnych jest bardzo nieoczywistym powiązaniem.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy witamina B12 może nasilać trądzik?
Tak, z badań wynika, że witamina B12 w niektórych przypadkach może nasilać objawy trądziku, a niekiedy wręcz go wywoływać.
Na podstawie jakich badań stwierdzono związek witaminy B12 z trądzikiem?
Związek ten rozjaśnia publikacja Dezhi Kanga i wsp. z 2015 roku, która postawiła hipotezę o modulowaniu aktywności mikroflory skóry przez witaminę B12 gospodarza i jej roli w patogenezie trądziku.
Jaki mechanizm odpowiada za wpływ witaminy B12 na rozwój trądziku?
Zwiększona podaż witaminy B12 zmienia aktywność metaboliczną bakterii Propionibacterium acnes (obecnie Cutibacterium acnes) żyjących w skórze. Bakterie przestają produkować własną B12, co zwiększa ich zdolność do produkcji prozapalnych porfiryn, które uszkadzają keratynocyty i nasilają stan zapalny prowadzący do trądziku.
Czy badanie wykazało, że witamina B12 może wywołać trądzik u osób zdrowych?
Tak, w toku badania u jednego z uczestników, który był zdrowy i nie miał trądziku, rozwinął się on już po 1 tygodniu suplementacji witaminą B12, co było niespodziewane, ale wymownie potwierdziło założenia badania.
Jakie są zalecenia dotyczące suplementacji witaminy B12 dla osób zmagających się z trądzikiem?
Jeśli masz trądzik, witaminę B12 należy suplementować tylko wtedy, gdy są ku temu wskazania medyczne i w najmniejszych skutecznych dawkach. Zaleca się konsultację z dietetykiem klinicznym, aby uniknąć niepotrzebnych błędów.
Czy dawki witaminy B12 w suplementach są jednolite?
Nie, suplementy z witaminą B12 na polskim rynku mają dużą rozpiętość dawek, od 2,5 mcg (100% zalecanego dziennego spożycia) do 1000 mcg (40000% ZDS), a dobór dawki powinien być uzależniony od indywidualnych potrzeb.
Jeśli masz problemy ze zdrowiem, to zarówno kompozycję diety, jak i dobór suplementacji warto skonsultować z dietetykiem klinicznym, by uniknąć niepotrzebnych błędów.
Źródło: Kang D, Shi B, Erfe MC, Craft N, Li H. Vitamin B12 modulates the transcriptome of the skin microbiota in acne pathogenesis. Sci Transl Med. 2015 Jun 24;7(293):293ra103. doi: 10.1126/scitranslmed.aab2009. PMID: 26109103; PMCID: PMC6049814.